Hoe en wat?

Het is een vraag die zowel onderzoekers wereldwijd als iedereen die er mee te maken krijgt, bezig houdt: hoe ontstaat dementie? En misschien nog wel belangrijker: is dementie te genezen?

Uiteraard wordt er veel onderzoek gedaan naar de oorzaken en de mogelijke geneeswijzen van dementie. Inmiddels is bekend dat er wel vijftig verschillende ziektes zijn die dementie tot gevolg kunnen hebben. De ziekte van Alzheimer is in verreweg de meeste gevallen de oorzaak van dementie – ongeveer 70% van de mensen met dementie heeft Alzheimer. Ook kan de ziekte van Parkinson dementie veroorzaken (in 6% van de gevallen) en vast staat dat dementie kan ontstaan na een herseninfarct of beroerte (vasculaire dementie), door de aantasting van de frontaalkwab en/of de temporaalkwab in de hersenen (frontotemporale dementie – FTD) en door een verstoorde verbinding tussen bepaalde zenuwcellen in de hersenen (Lewy body dementie).

Risicofactoren dementie

Uit alle onderzoeken blijkt in ieder geval, dat dementie ontstaat in de hersenen. Ook is inmiddels uitgebreid geïnventariseerd wie risico loopt op het krijgen van een vorm van dementie. Deze risico’s lijken voornamelijk afhankelijk te zijn van geslacht en leeftijd en met persoonlijke aanleg, ook wel individuele kwetsbaarheid genoemd:

Geslacht en leeftijd

  • Hoe ouder iemand wordt, hoe groter de kans is op het krijgen van dementie. Boven de 90 jaar heeft maar liefst 40% van de mensen een vorm van dementie.
  • Vrouwen hebben meer kans op het ontwikkelen van een vorm van dementie. Zo blijkt dat vrouwen van 75 jaar en ouder vaker dementie hebben dan mannen in deze leeftijd. Over het algemeen is er een kans van 1 op 5 om een vorm van dementie te krijgen, maar hebben vrouwen een kans van 1 op 3.

Individuele kwetsbaarheid

  • Mensen met een hoge bloeddruk, suikerziekte type 2 of aderverkalking en mensen die roken hebben een grotere kans op de ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie.
  • Bepaalde hartritmestoornissen, een verhoogd gehalte van bepaalde stollingsfactoren in het bloed, een verstoorde cholesterol-huishouding en het eten van teveel vet voedsel worden ook gezien als risicofactoren.
  • Bij mensen die al op jonge leeftijd dementie krijgen (voor de 60 jaar) speelt erfelijkheid een grote rol.
  • Bij mensen met ouderdomsdementie speelt erfelijkheid waarschijnlijk een rol.

Beschermende factoren dementie

Ondanks dat de risicofactoren van dusdanige aard zijn dat er maar weinig mogelijkheden zijn om deze te beperken (zeker geslacht en leeftijd), lijken er ook enkele beschermende factoren zijn die een rol spelen bij de kans op dementie. Onderzoekers vermoeden echter dat het hierbij eerder om afstel dan om uitstel gaat, maar het kan uiteraard geen kwaad om zo bewust mogelijk te leven:

Beschermende factoren

  • Veel bewegen lijkt een gunstige werking te hebben op het tegengaan van dementie.
  • Dranken zoals koffie en wijn lijken een positief effect te hebben.
  • Veel sociale contacten en activiteiten die de geest bezig houden, hebben vermoedelijk een gunstige invloed.
  • Bepaalde medicijnen zoals aspirine zouden het ontstaan van dementie vertragen.
  • Sommige hormonen lijken een gunstige werking te hebben, maar dit wordt nog onderzocht.

Dementie begint in de meeste gevallen vaak met vergeetachtigheid en verwardheid, maar welke symptomen er nog meer een rol spelen, is afhankelijk van het soort dementie. Het is in ieder geval verstandig om bewust te zijn van de kenmerken van beginnende dementie en deze op tijd te herkennen. In veel gevallen heeft een snelle en vroege herkenning van dementie een gunstige invloed op de aanpak van de ziekte.